Najbogatsi przedsiębiorcy w Polsce i branże, z których wyrósł ich kapitał

Ranking w liczbach

W zestawieniu jest dziś 354 osoby z policzoną szacowaną wartością udziałów. Łącznie, licząc środki przedziałów, daje to około 42,6 mld zł. Ta suma jest jednak bardzo nierówno rozłożona. Pierwsza dziesiątka odpowiada za około 71 procent całości, a połowa osób z listy ma pakiety warte mniej niż 12,8 mln zł. Liczba osób z szacunkiem powyżej 100 mln zł to 41, a powyżej 10 mln zł 199.

Takie rozwarstwienie nie jest polską osobliwością. Wartość udziałów rośnie wykładniczo razem z wielkością firmy, więc kilka spółek o skali ogólnokrajowej zawsze odskoczy od setek średnich przedsiębiorstw. Ciekawsze od samej nierówności jest to, z jakich branż pochodzą największe pakiety.

Branże, które dominują w zestawieniu

Każdą osobę przypisujemy do branży według sekcji PKD jej głównej spółki. Najliczniej reprezentowane sekcje wyglądają dziś następująco.

Na pierwszym miejscu jest informacja i komunikacja. To sekcja, do której trafiają producenci oprogramowania, studia gier, firmy telekomunikacyjne i wydawnictwa. Jej przewaga wynika z dwóch rzeczy. Po pierwsze, spółka programistyczna potrzebuje niewiele kapitału na start, więc założyciele nie muszą oddawać dużej części udziałów inwestorom. Po drugie, rynek wycenia takie firmy wyżej za każdą złotówkę zysku, bo sprzedaż kolejnej licencji kosztuje prawie nic. Drugie miejsce zajmuje przetwórstwo przemysłowe, czyli branża, w której wartość buduje się latami przez zakłady, maszyny i sieć odbiorców.

Wysoko są też budownictwo, nieruchomości i handel. W tych sekcjach dobrze widać, że duża firma powstaje przez konsekwentne reinwestowanie zysków. Sieć sklepów czy deweloper rośnie etapami, a każdy kolejny etap finansuje poprzedni. Pełny podział jest na stronie branż, gdzie każda sekcja ma osobny ranking.

Założyciele, a nie menedżerowie

Funkcja prezesa zarządu nie daje udziałów. Kto zarządza spółką na podstawie kontraktu, może dobrze zarabiać, ale w rankingu udziałów się nie pojawi. Największe pakiety należą do osób, które firmę założyły albo kupiły na bardzo wczesnym etapie, a potem przez lata nie sprzedały kontroli. Dlatego liczymy wyłącznie udziały i akcje, a funkcje w zarządzie czy radzie nadzorczej pokazujemy na sylwetce jedynie jako opis drogi w biznesie.

Często firmę zakłada kilka osób naraz i każda z nich zachowuje znaczący pakiet. W danych dobrze to widać na przykładzie spółek, w których kilka osób z rankingu ma udziały jednocześnie. W CD Projekt RED SA są to Marcin Iwiński, Michał Kiciński i Piotr Nielubowicz. W Neuca SA są to Wiesława Herba i Piotr Sucharski. W DOM Development SA są to Jarosław Szanajca i Grzegorz Kiełpsz. W każdym z tych przypadków duży pakiet ma więcej niż jedna osoba, co dobrze pokazuje, że wartość spółki rzadko należy do jednego właściciela, nawet gdy w mediach kojarzy się ją z jednym nazwiskiem.

Ile lat trwa budowa dużego pakietu

Przy każdej sylwetce zapisujemy rok, w którym osoba pojawia się w danych rejestrowych z pierwszą spółką. To nie jest data urodzenia firmy w sensie biznesowym, tylko najwcześniejszy ślad w rejestrach, ale dobrze pokazuje skalę czasu.

• lata 2000, 2 osoby z pierwszą spółką w danych,
• lata 2010, 2 osoby z pierwszą spółką w danych.

W sumie pierwszy ślad w rejestrze sprzed 2010 roku ma 2 z 4 osób, dla których znamy ten rok. Duże pakiety to w zdecydowanej większości efekt piętnastu, dwudziestu albo trzydziestu lat pracy nad tą samą firmą. Szybkie kariery zdarzają się głównie w spółkach technologicznych, gdzie debiut giełdowy albo wejście inwestora potrafi w ciągu roku przewartościować pakiet założycieli.

Gdzie mają siedziby główne spółki

Województwo przypisujemy według siedziby głównej spółki osoby, a nie według miejsca zamieszkania, którego nie publikujemy. Kolejność wygląda dziś tak.

• województwo mazowieckie, 147 osób, najwyżej Marcin Iwiński (2,8 do 3,3 mld zł),
• województwo dolnośląskie, 41 osób, najwyżej Krzysztof Domarecki (848 do 998 mln zł),
• województwo wielkopolskie, 34 osoby, najwyżej Tomasz Biernacki (16,1 do 18,9 mld zł),
• województwo śląskie, 28 osób, najwyżej Wojciech Wajda (364 do 428 mln zł),
• województwo małopolskie, 27 osób, najwyżej Jakub Swadźba (427 do 502 mln zł).

Przewaga Mazowsza wynika w dużej części z tego, że wiele spółek giełdowych ma siedzibę w Warszawie, nawet gdy ich zakłady i magazyny działają w innych regionach. Mimo to w pierwszej piątce regularnie pojawiają się województwa z silnym przemysłem i handlem, a nie wyłącznie z metropolią. Rankingi regionalne znajdziesz na stronie województw.

Kobiety w rankingu

Płeć przypisujemy wyłącznie na podstawie imienia z rejestru. Według tego kryterium kobiety to 52 z 354 osób z wyceną, czyli około 15 procent zestawienia. Taki udział odpowiada strukturze właścicielskiej spółek zakładanych w latach dziewięćdziesiątych i na początku XXI wieku, które dziś dominują w czołówce. W młodszych rocznikach spółek proporcje są bardziej wyrównane, ale te firmy dopiero budują wartość, która pozwoliłaby im wejść wyżej.

Co z tego wynika dla czytelnika rankingu

Ranking udziałów nie jest listą najbogatszych ludzi w potocznym sensie. To lista właścicieli spółek, które zostawiają ślad w jawnych dokumentach: odpisie z rejestru, sprawozdaniu finansowym albo zawiadomieniu o akcjonariacie. Kto zbudował firmę za granicą, trzyma udziały przez fundusz albo inwestuje głównie w nieruchomości prywatne, może być w tym zestawieniu niżej, niż wynikałoby z jego realnej zamożności, albo wcale.

Z drugiej strony każda liczba ma źródło, datę i opis metody, więc da się ją sprawdzić. Jeśli chcesz zobaczyć, jak powstaje przedział dla konkretnej spółki, przeczytaj poradnik o tym, jak liczymy szacowaną wartość udziałów. Pełne zestawienie jest na liście najbogatszych Polaków, a zmiany wobec poprzedniego roku pokazuje strona zmian rok do roku.